|
|
| |
Hoyratlar |
 |
|
| |
Hoyrat; Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Erzurum, Erzincan, özellikle; Diyarbakır,
Elâzığ, Şanlıurfa ve Irak Türklerinin yaşadığı Kerkük'te çok yaygın olan bir
uzun hava türüdür.
Halk arasında en yaygın adı Hoyrat olmasına karşılık bazı yörelerde Hoyrat,
Koyrat ve koryat da denen bu türe verilen adın sözcük anlamı Türk Dil Kurumu'nun
Türkçe sözlüğünde; kaba ve hırpalayıcı. Yeni Tarama Sözlüğü'nde ise bu kelimenin
hepsi de olumsuz anlam taşıyan; yakışıksız, çirkin, dikkatsiz, savruk, tutumsuz
v.b. çeşitli anlamlarda kullanıldığı belirtilmiş, bu arada Kerkük, Urfa ve
Erzurum'da ise bu sözcük için "Bir çeşit ezgi ve türkü" dendiği kaydedilmiştir.
Bu türe verilen adın nerden geldiği kesin olarak saptanamamakla birlikte,
özellikle en yaygın olduğu yer olan Kerkük'te konuya ilişkin olarak ileri
sürülen çeşitli düşünceler vardır. Bunlardan birine göre bu kelimenin aslı
kuruyad sözünden gelme olan koryad'dır. Bir başka görüşe göre cömert anlamına
gelen hovarda sözcüğünden değişerek geldiği, bir diğerine göre horu (serseri,
avare) ve yad (hatıra, anı) sözcüklerinden geldiği yani; avarenin anısı anlamına
geldiğidir. Bu konudaki diğer bir görüş ise; adın Kerkük Şehri'nin bir semti
olan Konya'dan geldiğidir.
Hoyrat; yiğitlik ve mertlik duygusu veren, klasik öğelerle bezenmiş, sözlerinde;
sevgi, sevgili, gurbet, keder, yas, umut, özlem, doğa, nasihat, gibi konuların
işlendiği Türk Halk Edebiyatı ve Türk Halk Müziğinin bir türünün birlikte
adıdır. Uzun havalarımızın özellikli ve ilginç örneklerinden olan halkın günlük
yaşamı ile bütünleşen ve yayıldığı yöre halkı tarafından öteki türlere göre daha
çok sevilen hoyratlar, çoğunlukla erkekler tarafından seslendirilir.
Hoyratların sözleri 4+3, 3+4, 5+2 veya 2+5 iç yapılanmalı 7'li hece ölçüsünde
yazılmıştır. Dört diziden oluşan hoyratların ilk dizileri eksik hecelidir. İlk
dizideki söz ya da söz grubu sonraki dizilere ayak verir. Ayaklar söylenişi aynı
veya birbirine yakın ancak, anlamlan farklı olan sözcüklerden seçilir. Dört
diziden oluşan hoyratlarda; birinci, ikinci ve dördüncü dizeler kafiyeli, üçüncü
dizeler serbesttir. Hoyrat sözlerinin en belirgin özelliği kafiyelerinin
genellikle cinaslı olmasıdır. Cinas sanatının yanı sıra; teşbih, mecaz, istiare,
telmih, tevriye, tenasüp, intak ve teşhis sanatları hoyratlarda ustalıkla
kullanılmıştır. Cinaslı uyaklardan oluşması türü belirleyen en önemli öğedir.
Hoyrat dizilerinin sayısı dörtten fazla olduğunda ayak dışındaki tek sayılı
dizeler serbest, çift sayılı dizeler ise ayakla kafiyelidir.
Cinaslı olmayan sözlerden oluşan hoyrat varsa da bunlar makbul sayılmazlar.
Duygu Dolu Gönül Sesi Türkülerimiz
Figan Karahasan – Temel Hakkı Karahasan
ALKIM YAYINEVİ - 2003 |
|
 |
|
| Albüm Sahibi |
: |
179 |
| Albümler |
: |
442 |
| Türküler |
: |
5427 |
|
|
 |
|
| Türkülerimizi en çok hangi yorum tarzı ile dinliyorsunuz? |
|
|
| |
