|
|
| |
Gurbet Havaları |
 |
|
| |
Gurbet, kişinin doğup yaşadığı yerden uzak olduğu yer veya sıla anlamındadır.
Gurbet havaları Avşar oymaklarına özgü uzun havalardır. Yurdumuzda yaygın olarak
seslendirildiği ve yaşatıldığı yöre "Teke Yöresi" dir.
Teke yöresine özgü bir uzun hava türü olan Gurbet Havaları'nı Acıpayam'da
"Guval" yani kaval havası, Milas'da "Kerip-Garip" yeni garip havası olarak da
adlandırılmaktadır.
Gurbet havalarının sözlerinde; ayrılık, sıla ve sevgi özlemi, gurbette kalanın
derdi ve gurbet yolu gözleyenin hasreti, özlemi dile getirilir. Özlem, ölüm ve
yiğitlik konuları da gurbet duygusu ile işlenmiş, ezgilendirilmiştir. Gurbet
havalarının sözleri anonimdir. Dizeler genellikle 11 'li hece ölçüsündedir.
Dizilerin başında ortasında ya da sonlarında, "of, "hey", "de" "beyler of,
"aman", "aman of gibi gurbet ve özlem nedeniyle oluşan katma sözler de
kullanılır, (bunlar türü belirleyen özel öğelerdir)
Teke yöresinde askere gidecek delikanlılar toplanarak birlikte eğlenirler. İşte
bu toplantılarda asker adayları henüz gurbete gitmeden gurbet havaları
söylerlerdi. Bu geleneği günümüzde de görmekteyiz.
Kimi gurbet havaları zamanla usûllü hale dönüşerek daha da yaygınlaşmıştır. Buna
"Çaya düştü tutamadım kolunu" ya da "Ümmü" adlı ezgi örnek olarak verilebilir.
Bu türün ezgi yapısındaki en önemli özellik söyleyicinin sesleri tizden peşe
doğru (ters glissando) kimi zaman da pesten tize doğru kaydırarak (glissando)
birbirine bağlayarak seslendirme yapmasıdır. Karar sesine gelinirken bu uygulama
muhakkak yapılır. Gurbet havaları tiz seslerden başlayarak pes seslere doğru
inici bir yapı gösterirler. Ezgiler genellikle Hüseynî ve Karcığar makamındadır.
"Avşar beyleri", "Haydülen (Tekeoğlu)" ve "Atıverin urganımı dereye" bir
sekizliyi (oktav) aşan ses genliğinde olmasına karşın; "Ali Bey", "Ali Bey
çeşitlemi", "Güllük Dağı", "Çıktım gurbet ele geri gelinmez", "Dolan gel
sevdiğim", "Damlasın sarı çamdan garıran", "Aklı basma giymiş", "Ya da denizin
kenarında sümbülden dağlar", "Eylen durnam eylen haber sorayım", "Akşamlar
oldu", "Çingir çingir öter yaylanın taşı", "Geceler kalkar kalkar ağlarım", "Ben
garibim" bir sekizli içinde seyreden ses genliğindedir. Muğla'dan Hale Gür'ün
derlediği Ben garibim gurbet havası Hicaz makamında ve ses kaydırmaları
açısından değişik bir yapı gösterir.
Gurbet havalarına genellikle kaval, sipsi, kabak kemane, üç telli, cura ya da
bağlama ile eşlik edilir. Bu türün örnekleri seslendirilirken çalgıyla ya ezgiyi
aynen çalarak ya dem tutarak ya da bir çeşit ritmik motifle eşlik edilir. Söz
bölümü başlamadan önce açılışta ya da sözel kesimin seslendirilişinde çalgının
seslendiridiği ritmik motifler 5/8, 7/8, 8/8'lik tanımdadır. Avşar beyleri
gurbet havası gibi kimi gurbetler seslendirilirken eşlik çalgısı olan bağlamanın
düzeni Avşar Düzeni (ya da Bağlama düzeni) olarak düzenlenir. Çırpma ve tarama
tezene tavrı uygulanır.
Teke yöresinde gurbet havalarının sonuna oyun havası niteliğinde çalgısal bir
kesim olan "Kesinti'ler eklenir. Bunun yanısıra geleneğe göre gurbet
havalarından sonra oldukça hareketli yöreye özgü başka oyun ezgileri ya da yine
hareketli sözlü bir oyun havası veya türkü eklenebilir. Bu yolla gurbet
havasının hüzünlü etkisi neşeli bir ezgiyle dağıtılmış olur. Teke zortlatması,
kıvrak zeybekler, kaba ardıç oyun havaları örnek olarak verilebilir.
Duygu Dolu Gönül Sesi Türkülerimiz
Figan Karahasan – Temel Hakkı Karahasan
ALKIM YAYINEVİ - 2003 |
|
 |
|
| Albüm Sahibi |
: |
179 |
| Albümler |
: |
442 |
| Türküler |
: |
5427 |
|
|
 |
|
| Türkülerimizi en çok hangi yorum tarzı ile dinliyorsunuz? |
|
|
| |
