|
|
| |
Bozlak |
 |
|
| |
Birçok bölgede görülmekle birlikte, özellikle İç Anadolu ve Güney Anadolu'da,
Toroslar'da yaygın olan Avşar ve Türkmen oymaklarına ait bir uzun hava türüdür.
Bozlak kelimesinin kökeni hakkında çeşitli görüşler vardır. Öztürkçe bir kelime
olan "Bozlak"ın çeşitli anlamlan, çeşitli eserlerde şu şekilde belirtilmiştir.
Divan-ı Lügat-it Türk'de "bozlak", "bozlamak" ses vermek bağırmak anlamına
gelmektedir. Dede Korkut'ta ise bozlatmak, böğürmek manasında kullanılmakta,
Kırgızcada ise "botasın olgan tüyiidey bozlayı bozlayı kaldım men", "yavrusu
kaybolmuş, çalınmış bir deve gibi bozlaya bozlaya, feryat içinde kaldım ben"
denmektedir.
Özet olarak, feryad etmek, haykırmak, ayrıca deve bağırması anlamına
bozulamaktan, bozlamaktan gelen bir kelimedir.
Bozlak, ayrıca bağlamada yapılan bir düzene (akord) de verilen addır. Burada alt
ve Orta teller "LA", üst tel "SOL" sesine çekilir. Bu düzene "Abdal" düzeni de
denmektedir.
Bozlak ayrıca Kürdi makamındaki türleri belirten bir ayak adı olarak da "Bozlak
Ayağı" şeklinde kullanılmaktadır.
Zaten bozlaklarda türü belirleyen en önemli öge Kürdi dizisi içinde
seslendirilmeleridir. Bazı bozlaklarda Kürdü dizisinin yanı sıra "Acemkürdi" ve
"Muhayyerkürdi" makamları, bazen de bu makamların Sol veya Fa diyez üzerine
aktarılmış şekilleri kullanılır. Az da olsa, Toros Türkmenlerinde bu tip
bozlaklar görülmektedir.
Dağ ve Oymak havalarının karakterestik bir türü olan bozlak, çoğunlukla bir
erkek tarafından söylenir, ancak Teke yöresinde Yörüklerin hep birlikte
söylediklerine de rastlanmıştır.
Bozlakların konularını, yöresel ve çeşitli toplumsal olaylarla ilgili konular
oluşturur. En önemli özelliklerimizden olan yiğitlik ve kahramanlık bu konuların
başında gelmektedir.
Dizileri çoğunlukla 11 ve 14 heceli olan bozlakların sözleri anonim olabileceği
gibi saz şairlerine ait de olabilir. Bozlakların birkaç türü vardır.
Vurguladıkları konulara göre yiğitleme, güzelleme, yanık, ağıtlama ve kerem
bozlağı gibi adlar alırlar.
Yiğitleme bozlağı; sözleri saz şairlerimizden Dadaloğlu'na ait olan aşağıdaki
bozlak örnek olarak verilebilir.
Kalktı göç eyledi Avşar elleri
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eder ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
Bozlakların ses genişliği 8'li, 10'lu hatta 12'li olabilir. Dizi kullanılırken
tiz seslerden başlanır, karar sesinin sekizlisi ve yedilisinde belirgin biçimde
görüldükten sonra karar perdesine inilerek uzun hava bitirilir. Bozlaklar çalgı
eşliği olmaksızın söylendiği gibi cura ve bağlama eşliğinde de söylenirler.
Kırşehir' li mahalli sanatçılar bozlak çalarken genellikle bağlamanın RE
perdesini karar sesi olarak kullanırlar. Yani bozlağı RE üzeri çalarlar.
Bozlakların çalınışı ve söylenişinde sert bir ifade vardır.
Bozlaklar Avşar ve Türkmen ağzı ile seslendirilirler. Bozlakların usta
seslendiricilerine, Kırşehir'li Hacı Taşan, Muharrem Ertaş, Neşet Ertaş, Çekiç
Ali gibi yöresel sanatçıları örnek verebiliriz.Duygu Dolu Gönül Sesi Türkülerimiz
Figan Karahasan – Temel Hakkı Karahasan
ALKIM YAYINEVİ - 2003 |
|
 |
|
| Albüm Sahibi |
: |
179 |
| Albümler |
: |
442 |
| Türküler |
: |
5427 |
|
|
 |
|
| Türkülerimizi en çok hangi yorum tarzı ile dinliyorsunuz? |
|
|
| |
